مێژوو، جوگرافیا و شێوازی ژیان

جوگرافیا

نەرویج لە جیهاندا

نەرویج لە جیهاندا

ڕووبەری پانتایی نەرویج ٣٨٥،١٩٩ کیلۆمەتری چوارگۆشەیە. ئەمە وا دەکات کە نەرویج لە وڵاتانی وەک تایلەند، عیراق، تورکیا و سۆماڵیا بچووکتربێت. ئەوی تایبەتە لە جوگرافیای نەرویجدا ئەوەیە کە وڵاتێکی درێژ و بەرتەسکە. ماوەی نێوان دوو شاری نەرویجی وەک ئۆسلۆ و ترۆمسۆ نزیکە لە ماوەی نێوان ئۆسلۆ و پاریس.

نەرویج دەکەوێتە ناوچەی باکوورەوە (Norden) کە لە نەرویج، سوید، دانمارک، فینلاند و ئیسلاند پێکهاتووە. هەروەها نەرویج بە وڵاتێکی سکەندیناڤیش هەژمار دەکرێت کە سوید و دانمارکیش دەگرێتەوە.

سنووری نەرویج لەگەڵ وڵاتانی سوید، فینلاند و ڕووسیادایە.

بەشەکانی وڵات

نەرویج کراوە بە پێنج بەشەوە: باکووری نەرویج، تروندەلاگ (Trøndelag)، ڕۆژئاوای وڵات، باشووری وڵات و ڕۆژهەڵاتی وڵات.

پارێزگەکان

لە نەرویج ١١ پارێزگە هەیە.
کە بەم شێوەیە بەسەر بەشەکانی وڵات دابەشکراوە:
باکووری نەرویج: پارێزگەکانی فینمارک، ترومسۆ و نوردلاند
ترۆندەلاگ: تەنها پارێزگەی ترۆندەلاگ هەیە
ڕۆژئاوای وڵات: پارێزگەکانی ڕۆگەلاند، ڕۆژئاوا، موێر و ڕۆمسدال (Møre og Romsdal)
باشووری وڵات: تەنها پارێزگەی ئەگدێر (Agder )
لە ڕۆژهەڵاتی وڵات: ڤێستفۆڵد، تێلەمارک، ، ڤیکن، ئینلاند (Innlandet)، ئۆسلۆ

نەخشە و ئاڵای نەرویج

شارەکان

دەوروبەری سەد دانە شار لە نەرویج هەن. ئۆسلۆ گەورەترینیانە کە ژمارەی دانیشتووانی نزیکەی ٦٠٠٠٠٠ (شەشسەد هەزار) کەس دەبێت.

ئەمانە هەندێکن لە گەورەترین شارەکانی نەرویج:

      • ئۆسلۆ

Oslo

    • بێرگن

Bergen

    • تروندهایم

Trondheim

  • ستاڤەنگەر
  • کریستیانساند
  • فرێدریکستاد
  • ترومسۆ
  • ساندنێس
  • درامن
  • سارپسبورگ
  • ssb.no

 

فاکتای دیکەی جوگرافیایی

      • بەرزترین شاخی نەرویج ناوی گالدهۆپیگەن (Galdhøpiggen)ـە. ٢٤٦٩ مەتر بەرزە.

    • گەورەترین دەریاچەی نەرویج ناوی میۆسا (Mjøsa)یە. ئەویش ٣٦٥ کیلۆمەتری چوارگۆشیەی.
    • درێژترین ڕووباری نەرویج ناوی گلۆما (Glomma) یە. ٦١١ کیلۆمەتر درێژە..
    • چەندین ئاودۆڵ (fjord) بە درێژایی کەنارەکان هەن، کە درێژترینیان سۆگنەفیۆردن(Sognefjord) ـە. کە ٢٠٤ کیلۆمەتر درێژە و لە قووڵترین شوێندا ١٣٠٨ مەتر قوڵاییەکەیەتی..

Sognefjorden

  • نزیکەی نیوەی ڕووبەری نەرویج لە ناوچەی شاخاوی پێکهاتووە، وە هەروەها دەوروبەری سێ بەشی بە دارستان داپۆشراوە. تەنها دوو لە سەدی نەرویج بینا و ڕێگەوبانە..

ڕاستیەکان

دەستپێک

لە ڕوی جوگرافیا نەرویج بەسەر(٥) پێنج بەش دابەشکراوە ، وە لە ڕووی بەڕێوەبردنەوە بەسەر ١١ پارێزگا و ٣٥٦ شارەوانی دابەشکراوە.

کێوەکان و دارستانەکان

نزیکەی نیوەی ڕووبەری خاکی نەرویج ناوچەی شاخاوییە، و نزیکەی ٣٠٪ی بە دارستان داپۆشراوە. تەنها ٣٪ی ڕووبەرەکەی پێکدێت لە زەوی کشتوکاڵێ.