Demokrasi ve refah toplumu

Haklar ve bir demokraside özgürlükler


Norveç demokratik bir ülkedir. Demokrasi sözcüğü yunancadan gelmiş olup halk yönetimi demektir. Halk politik partileri parlementoya, il genel meclisine ve belediye yönetimlerine seçerek Norveç’te politikayı yönetir. Seçimlerde en çok oy alan parti veya partiler parlemento, il genel meclisi ve belediye yönetimlerinde en çok temsilciye sahip olur. Bu şekilde çoğunluğun istediği olur. Ancak, çoğunluğun politikayı oluştururken azınlığın görüşlerini de dikkate alması önemli bir prensipdir.

Bir demokraside halkın belirli hakları ve özgürlükleri vardır:

İnsan hakları

FN-flagget FN-bygningen i New York
İnsan hakları herkes için geçerli olup dünyada belirli yerlerde yaşadığımız veya belirli bir dine veya özel bir halk topluluğuna mensup olduğumuz için değil, insan olduğumuz için sahip olduğumuz haklardır. İnsan hakları her şeyden önce birey ve devlet arasındaki ilişkide öne çıkar.

1948’ de BM’ nin insan haklarıyla ilgili dünya beyannamesi resmi kararı alındı. İnsan hakları beyannamesi tüm insanlar için geçerlidir ve şunları vurgulamaktadır:

  • Tüm insanlar aynı insanlık değerine ve insanlık haklarına sahip olarak özgür doğmuşlardır.
  • Tüm insanlar cinsiyet, din, ırk, politik görüş, milliyet vb gözetilmeksizin aynı insan haklarına sahiptir.
  • Tüm insanlar özgürlük ve bireysel güvence hakkına sahiptirler. İşkencenin her türü yasaktır.
  • Herkesin hukuk güvencesi olacaktır.
  • Herkes özgürce, gizli oy vererek ülkesindeki politik durumu etkileme hakkına sahiptir.

Norveç’te Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Beyannamesi’nin büyük bir bölümü yasa kapsamındadır.

Eşitlik

Personar i rullestol Homofilt par To eldre damer på tur Fem barn sammen
Geleneksel olarak eşitlik kavramı kadınların ve erkeklerin aynı haklara ve olanaklara sahip olmasını ele alır. Bu kavramın bugünkü anlamı genişletilmiştir: Tüm insanlar – yaş, ırk, işlevsel yetenek, cinsiyet, din ve cinsiyet gözetilmeksizin – aynı haklara ve imkanlara sahip olacaklardır.

Eşitlik sorumluluk ve yükümlülüklerin adilane dağılımını ve kişinin saldırıya maruz kalmama konusunda kendini güvencede hissetmesini etkilemede de eşit imkanlara sahip olmayı ele alır.

İfade özgürlüğü

İfade özgürlüğü kişinin politika ve din alanında da düşündüğünü söyleyebilmesi, başkalarıyla tartışabilmesi ve düşüncelerini düşüncelerinden ötürü cezalandırılmaksızın özgürce yazabilmesi anlamına gelir.

Ancak, konuşma ve yazma özgürlüğü ile başkaları hkkında kötü sözler söylemek arasında bir sınır vardır. Bu nedenle ifade özgürlüğüne sınır koyan bir bölüm yasalara sahibiz. Örneğin kamuya açık bir tartışmada, yazılı veya sözlü olarak, ırkcı ve diğer ayrımcılık içeren ifadelerde bulunmak yasaktır.

İfade özgürlüğü hem özel kişiler hem de radyo, tv ve gazeteler için geçerlidir.

Yasal güvence

Norveç’te halkın yasal güvencesi iyidir. Bu konuda aşağıda bazı açıklamalarda bulunulmuştur:

  • Hiç kimse bir dava sonlanmadan önce suçlanamaz ve hapse atılamaz. Bir davada, sanığın suçlu olup olmadığına bağımsız hakimler karar verir ve eğer sanık suçlu bulunursa bağımsız hakimler sanığa ne tür bir ceza verileceğine karar verir. Bununla birlikte, polis bir cinayet v.b. davayı aydınlatmaya çalışırken şahısları dava sonlanmadan nezarethaneye koyabilirler.
  • Her sanığın savunma hakkı vardır.
  • Mahkemeler bağımsızdır. Mahkemelerin bağımsız olması, politikacılardan, basın yayın ve benzeri kuruluşlardan somut davalarla çalışırken etkilenmeyeceği anlamına gelir. Ne Büyük Millet Meclisi ne hükümet ne de diğer yetkililer mahkemenin aldığı kararlara müdahil olamazlar.
  • Hiçbir yasa geriye dönüşümlü/şamil değildir. Herhangi biri tarafından işlenen bu suç için belirlenecek ceza yürürlükte olan yasaya göre belirlenir.

Dinler – inanç özgürlüğü

Din ve inanç özgürlüğü demek, insanların kendi özgür iradeleri ile hangi dine ya da hangi yaşam felsefesine mensup olacaklarını seçmeleri ve dinini ya da yaşam felsefesini uygulayabilmeleridir. Hiçkimsenin başkalarını zorla dini bir gruba ya da cemaate mensup etme ya da çıkarma hakkı yoktur. Bir insanın 15 yaşından itbaren herhangi bir cemaate/yaşam felsefesi grubuna, başkalarının ne dediğine aldırmadan, kendi rızası ile girme ve çıkma hakkı vardır. Hiç kimse dini mensubiyetinden dolayı takip edilemez ve cazalandırılamaz.

Herkesin din/yaşam felsefesine mensup olabilme özgürlüğünün önemli olduğu kadar, din/yaşam felsefesine mensup olmama özgürlüğüde önemlidir.

Örgütlülük/örgütlenme hakkı

Örgütlenme özgürlüğü birçok anlama gelir. En önemlilerinden bazıları:

  • İnsanların politik partilere ve derneklere takip edilme ve cezalandırılma riski olmaksızın üye olma hakları vardır.
  • İnsanların işçi sendikalarına takip edilme ve cezalandırılma riski olmaksızın üye olma hakları vardır. Belli durumlarda da insanların grev yapma hakları vardır.
  • İnsanların yasal yollardan fikirlerini gösteri yapmak suretiyle söyleme hakları vardır.

Bilgiler

Oy kulanma hakkı

  • Norveç’te oy kullanma yaşı 18dir.
  • Parlamento seçimlerinde oy kullanabilmek için Norveç vatandaşı olmak gerekir.
  • İl genel meclis, ve belediye meclisi seöimlerinde oy kullanabilmek için seçim öncesi son üç yıl Norveç’te yaşamış olmanız gerekir.
  • Kadınların oy kullanma hakkını elde ettikleri 1913 yılından beri Norveç’te genel oy kullanma hakkınına sahibiz.

Irkçılık parağrafı (Ceza yasası § 185)

“Ayrımcılık yada nefret söylemi demek tehdit etmek yada herhangi birini küçük görmek/alay etmek, yada nefreti özendirmek, peşine düşmek yada herhangi birini küçümsemek, hor hakir görmek. Şu nedenlerden:
a) ten rengi yada ulusal yada etnik köken,
b) din yada farklı yaşam şekli/felsefesi,
c) eşcinsel eğilim, yada
d) fonksiyon eksikliği/yetersizliği.”

Irkçılık parağrafı tartışmalı bir konudur. Bazı insanlar fikir özgürlüğü ile bağdaşmadığı gerekçesi ile bu parağrafın kaldırılmasını istiyorlar. Bu parağraftan çok az insan yargılanmıştır.

22 temmuz 2011

22 temmuz 2011 modern Norveç tarihinde önemli bir gündür. Bu tarihte Norveç bir terör eylemine maruz kalmıştır. Oslo’da hükümet binalarının bulunduğu yerde bir bombanın Patlaması sonucunda sekiz kişi ölmüştür. Utöya’da, gençler için politik yaz kampında 69 kişi vurularak öldürülmüştür. Ayrıca, çok sayıda insan yaralanmıştır. Her iki olayın faili de aynı kişidir.