دىمگۇراتىيە ۋە پاراۋانلىق جەمىيىتى

سايلام ۋە سىياسى پارتىيەلەر

سايلام

نورۋېگىيەدە،ھەر ئىككى يىلدا بىر قېتىم سىياسى سايلام ئۆتكۈزۈلىدۇ. پارلامېنت سايلىمى بىلەن يەرلىك سايلام(ناھيەلىك ھۆكۈمەت ۋە كومۇنالار سايلىمى) نۆۋەت بىلەن ئالمىشىپ تۇرىدۇ. پارلامېنتمۇ ھەر تۆت يىلدا بىر سايلىنىدۇ، ناھيەلىك ھۆكۈمەت ۋە كومۇنالار ھۆكۈمىتىمۇ ئوخشاش.

I avlukket En dame som stemmer ved valg

سىياسى پارتىيەلەر ئۆزلىرىنىڭ دۆلەتلىك چوڭ يىغىنىدا بىر پروگىرامما تۈزۈپ چىقىدۇ. بۇنىڭدا ئۇلار كېيىنكى تۆت يىل ئىچىدە ، يەنى كېيىكى سايلىنىش مەزگىلىدە، قايسى مەسىلىلەر ئۈستىدە ئىشلەشنى ئارزۇ قىلىدىغانلىغىنى يېزىپ چىقىدۇ.

نورۋېگىيەدە سايلام مەخپى قىلىنىدۇ. بۇ دىگەنلىك، سىزنىڭ قايسى پارتىيەگە ئاۋاز بەرگىنىڭىزنى ھىچكىم بىلەلمەيدۇ. سىزنىڭ بۇنى باشقىلارغا دىيشىڭىزنىڭمۇ ھىچ ھاجىتى يوق.كىمگە ئاۋاز بېرىشنى ئۆزىڭىز قارار قىلىسىز،
شۇنىڭدەك،بىر ئائىلە كىشلىرىنىڭ بەرگەن ئاۋازلىرى ئوخشىمايدىغان ئىشلارمۇ ئاز ئەمەس.

سىياسى پارتىيەلەر

نورۋېگىيەدە ھەر خىل پارتىيەلەر بار بولۇپ،سايلام بولغاندا، كۆپ خىل تاللاش ئىمكانىيىتى مەۋجۇت. نورۋېگىيەدە 20 ئەتراپىدا سىياسى پارتىيەلەر بار.

بىز ئەڭ چوڭ پارتىيەلەرنى تەخمىنەن قىلىپ،”سوتسىيالىستىك”تىن “بۇرجازىيە”گىچە بولغان بىر دائىرىگە تۆۋەندىكىچە ئورۇنلاشتۇرىمىز: Rødt SV Ap SP KrF Venstre Høyre FrP

Formell og uformell makt

Stortingspolitikerne vedtar lover, lovendringer og budsjetter. På denne måten har de formell makt til å påvirke hvilken politikk som føres nasjonalt og lokalt. I tillegg er det mange aktører som har det vi kaller uformell makt. Det vil si at de påvirker politikken på ulike måter.

Media
Mediene (radio, tv, nettet, aviser, osv.) i Norge er frie. Det betyr at de kan publisere den informasjonen de selv ønsker, uavhengig av hvilket politisk parti som sitter med makten. Men også mediene må holde seg innenfor ytringsfrihetens rammer. Media har stor påvirkningskraft. Vi sier at media setter dagsorden og fungerer som vakthund når noe er galt. På den måten påvirker de både vanlige seere/lesere/lyttere og politikere.

Interesseorganisasjoner
Det er organisasjonsfrihet i Norge. Dette betyr blant annet at innbyggerne fritt kan danne og melde seg inn i ulike interesseorganisasjoner.

Eksempler på slike organisasjoner er:

  • organisasjoner for mennesker med ulike funksjonshemminger og sykdommer
  • organisasjoner for kvinners rettigheter
  • organisasjoner for barns rettigheter
  • organisasjoner for miljø- og naturvern
  • organisasjoner som kjemper for ulike saker i kommunene

Akkurat som media kan slike organisasjoner ha stor påvirkningskraft. De påvirker både vanlige seere/lesere/lyttere og politikere. Når personer eller organisasjoner forsøker å påvirke politikere og deres beslutninger på uformelle måter, kaller vi det lobbyisme.

پاكىتلار

سايلاش ھۇقۇقى

  • نورۋېگىيەدە،سايلاش ھۇقۇقىغا ئىگە بۇلۇش يېشى 18 ياش.
  • پارلامېنت سايلىمىدا ئاۋاز بېرەلىشىڭىز ئۈچۈن،چۇقۇم نورۋېگىيە گىراجدانى بۇلۇشۇڭىز كېرەك.
  • ناھيىلىك ھۆكۈمەت ۋە كومۇنا ئىدارە ھەيئىتى سايلىمىدا ئاۋاز بېرىش ئۈچۈن،سايلامنىڭ ئادىدىكى ئاخىرقى ئۈچ يىلدا نورۋېگىيەدە تۇرغان بۇلۇشىڭىز كېرەك.