پاراۋانلىق

سايلام ۋە سىياسى پارتىيەلەر

سايلام

نورۋېگىيەدە،ھەر ئىككى يىلدا بىر قېتىم سىياسى سايلام ئۆتكۈزۈلىدۇ. پارلامېنت سايلىمى بىلەن يەرلىك سايلام(ناھيەلىك ھۆكۈمەت ۋە كومۇنالار سايلىمى) نۆۋەت بىلەن ئالمىشىپ تۇرىدۇ. پارلامېنتمۇ ھەر تۆت يىلدا بىر سايلىنىدۇ، ناھيەلىك ھۆكۈمەت ۋە كومۇنالار ھۆكۈمىتىمۇ ئوخشاش.

I avlukket En dame som stemmer ved valg

سىياسى پارتىيەلەر ئۆزلىرىنىڭ دۆلەتلىك چوڭ يىغىنىدا بىر پروگىرامما تۈزۈپ چىقىدۇ. بۇنىڭدا ئۇلار كېيىنكى تۆت يىل ئىچىدە ، يەنى كېيىكى سايلىنىش مەزگىلىدە، قايسى مەسىلىلەر ئۈستىدە ئىشلەشنى ئارزۇ قىلىدىغانلىغىنى يېزىپ چىقىدۇ.

نورۋېگىيەدە سايلام مەخپى قىلىنىدۇ. بۇ دىگەنلىك، سىزنىڭ قايسى پارتىيەگە ئاۋاز بەرگىنىڭىزنى ھىچكىم بىلەلمەيدۇ. سىزنىڭ بۇنى باشقىلارغا دىيشىڭىزنىڭمۇ ھىچ ھاجىتى يوق.كىمگە ئاۋاز بېرىشنى ئۆزىڭىز قارار قىلىسىز،
شۇنىڭدەك،بىر ئائىلە كىشلىرىنىڭ بەرگەن ئاۋازلىرى ئوخشىمايدىغان ئىشلارمۇ ئاز ئەمەس.

سىياسى پارتىيەلەر

نورۋېگىيەدە ھەر خىل پارتىيەلەر بار بولۇپ،سايلام بولغاندا، كۆپ خىل تاللاش ئىمكانىيىتى مەۋجۇت. نورۋېگىيەدە 20 ئەتراپىدا سىياسى پارتىيەلەر بار.

بىز ئەڭ چوڭ پارتىيەلەرنى تەخمىنەن قىلىپ،”سوتسىيالىستىك”تىن “بۇرجازىيە”گىچە بولغان بىر دائىرىگە تۆۋەندىكىچە ئورۇنلاشتۇرىمىز: Rødt SV Ap SP KrF Venstre Høyre FrP

رەسمى ۋە نارەسمى(رەسمى بولمىغان)ھوقۇق

پالامېنت سىياسەتچىلىرى، قانۇنلار، ئۆزگەرتىش كىرگۈزۈلگەن قانۇنلار ۋە خامچوت لاھيەلىرىنى ماقۇللايدۇ. بۇ خىلدىكى رەسمى ھوقۇق ئارقىلىق ئۇلار دۆلەتتە ۋە يەرلىكتە قانداق سىياسەتنىڭ يولغا قويۇلىشىغا تەسىر كۆرسىتىدۇ. بۇنىڭدىن سىرت يەنە باشقا ئامىللارمۇ بار بولۇپ بىز ئۇلارنى نارەسمى ھوقۇق دەپ ئاتايمىز. بۇ دىگەنلىك ئۇلارمۇ سىياسەتكە ئوخشىمىغان ئۇسۇلدا تەسىر كۆرسىتىدۇ.

ئاخپارات
نورۋېگىيەدە ئاخپارات (رادىو، تىلۋىزور، توربەتلەر،..قاتارلىق) ئەركىن. بۇ دىگەنلىك ئۇلار، مەيلى قايسى سىياسى پارتىيە ھاكىميەتتە ئولتۇرۇشتىن قەتئىنەزەر،ئۆزلىرى خالىغان ئۇچۇرلارنى ئېلان قىلالايدۇ. لېكىن ئاخپارات ئورۇنلىرى چۇقۇم پىكىر-ئىپادە ئەركىنلىگىنىڭ پىرىنسىپ-رامكىكىلىرىغا رئىئايە قىلىشى كېرەك. ئاخپاراتنىڭ تەسىر كۈچى زور. بىز ئادەتتە ئاخپارات ئەڭ مۇھىم ئىشلارنى كۈنتەرتىپكە ئېلىپ كېلىدۇ ۋە بىر خاتالىق كۆرۈلگەندە ئاپشاركا رولىنى ئوينايدۇ دەيمىز. ئاخپارات بۇ ئارقىلىق ھەم ئادەتتىكى كۆرۈرمەن،ئوقۇرمەن،ئاڭلىغۇچىلارغا ھەم سىياسەتچىلەرگە تەسىر كۆرسىتىدۇ.

جەمىيەت-ئۇيۇشمىلار
نورۋېگىيەدە جەمىيەت-ئويۇشما ئەركىنلىگى بار. بۇ دىگەنلىك نورۋېگىيە پۇقرالىرى جەمىيەت قۇرۇش ۋە جەمىيەتلەرگە قاتنىشىش ئەركىنلىگىگە ئىگە

بۇ خىل جەمىيەت(ئۇيۇشما)لارنىڭ مىسالى:

  • ھەرخىل مېيىپلىق ۋە كېسەللىككە گىرىپتار بولغان كىشلەرنىڭ جەمىيەتلىرى
  • ئاياللار ھوقۇقى جەمىيەتلىرى
  • بالىلار ھوقۇقىنى قۇغداش جەمىيەتلىرى
  • مۇھىت ۋە تەبىئەتنى قۇغداش جەمىيەتلىرى
  • كومۇنالاردىكى مەسىلىلەر ئۈچۈن كۈرەش قىلىدىغان جەمىيەتلەر

خۇددى ئاخپاراتقا ئوخشاشلا، بۇ خىل جەمىيەتلەرمۇ زور تەسىر قىلىش كۈچىگە ئىگە. ئۇلار ھەم ئادەتتىكى كۆرۈرمەن،ئوقۇرمەن،ئاڭلىغۇچىلارغا ھەم سىياسەتچىلەرگە تەسىر كۆرسىتىدۇ. ئادەتتە شەخىسلەر ياكى جەمىيەتلەر سىياسەتچىلەرگە ۋە ئۇلارنىڭ ئالىدىغان قارارلىرىغا نارەسمى شەكىلدە تەسىر كۆرسىتىشكە ھەركەت قىلسا بىز بۇنى لوببىچىلىق دەپ ئاتايمىز.

پاكىتلار

سايلاش ھۇقۇقى

  • نورۋېگىيەدە،سايلاش ھۇقۇقىغا ئىگە بۇلۇش يېشى 18 ياش.
  • پارلامېنت سايلىمىدا ئاۋاز بېرەلىشىڭىز ئۈچۈن،چۇقۇم نورۋېگىيە گىراجدانى بۇلۇشۇڭىز كېرەك.
  • ناھيىلىك ھۆكۈمەت ۋە كومۇنا ئىدارە ھەيئىتى سايلىمىدا ئاۋاز بېرىش ئۈچۈن،سايلامنىڭ ئادىدىكى ئاخىرقى ئۈچ يىلدا نورۋېگىيەدە تۇرغان بۇلۇشىڭىز كېرەك.