ቆልዓን ስድራቤትን

ቁልዕነት፣ ሕጊ ቆልዑትን ሓለዋ-ቆልዑት

Fem barn sammen Barn som leker Barn i vinterlek

ናይ ሕቡራት መንግስታት ውዕል ቆልዑ 42 ነጥብታት ዝሓዘለ እዩ፡ እዚ ኸኣ ኩሎም ቆልዑ ኣየናይ መሰላት ከምዘለዎም ዝሕብር እዩ። እዚ ኸኣ ኣብ 1989 ተወሲኑ ፡ ኖርወይ ከኣ ኣብ 1991 ፈሪማ። እዚ ሕጊ ትሕቲ 18 ዝኾኑ ቆልዑትን መንእሰያትን ዝምልከት እዩ። ብዛዕባ ወለዲ ኣብ ርእሲ ደቆም ዘለዎም ግዴታን ቆልዑ ኸኣ ኣብ ርእሲ ወለዶም ዘለዎም መሰላትን ይሕብር እዩ።

ካብ ሕጊ ቆልዑ ገለ ቁሩባት ኣገደስቲ ነጥብታት እነሀው፣

  • • ሓደ ቆልዓ ክውለድ ከሎ፡ እቲ ሓኪም ወይ እታ መሕረሲት ቆልዓ ከም እተወልደ ንቤት ጽሕፈት ቆጸራ ህዝቢ ይሕብሩ። ኣደን ኣቦን እቲ ቆልዓ መን ምዃኖም ከምኡ’ውን እዞም ወለዲ ብሓባር ይነብሩ ምህላዎም ይሕበር። እቲ ቆልዓ ክውለድ ከሎ ሓኪም እንተዘይሃለወ ወይ ከኣ እታ ኣደ ኣብ ወጻኢ ሃገር እንተ ወሊዳቶ፡ እታ ኣደ ባዕላ ንክትሕብር ግዴታ ኣለዋ።
  • ከም ግቡኡ እቶም ወለዲ ኣብ ርእሲ ደቆም ቀንዲ ሓላፊነት ኣለዎም ፣ እቶም ቆልዑ ኸኣ ወለዶም ክኣልዩዎምን ቆላሕታ ክገብሩሎምን ጠለብ ኣለዎም።
  • ወለዲ ንደቆም ክናብዩ ግዴታ ኣለዎም። እዚ ማለት እቶም ቆልዑ ክበልዑ፣ ክኽደኑን ካልእ ዘድልዮም ነገራት ከማልእሎም ኣለዎም መታን ጽቡቕ ህይወት ክህልዎም። እቲ ቆልዓ ክሳብ 18 ዓመት ዝመልኦ ወለዲ ናይ ምንባይ ግዴታ ኣለዎም። ከም ግቡኡ ደቆም ክሳብ 2ይ ደረጃ ዝውድኡ ናይ ምንባይ ግዴታ ኣለዎም፣ ዋላ 18 ዓመት መሊእዎም ይኹን፡፡li>
  • ወለዲ ንደቆም ጽቡቕ ጌሮም ከዕብይዎም ግዴታ ኣለዎም᎓ ከምኡ’ውን ኩሉ መዓልቲ ድልየቶምን ጠለቦምን ክሓስቡ ኣለዎም። ኣብቲ ኣተዓባብያ ወለዲ ንደቆም ክገፍዑ ብሕጊ ቆልዑ ክልክኩል ኣዩ፡፡ ሓደገኛ ዝዀነ ግፍዒ ምጥቃም ወይ ከኣ ምውራድ/ምንእኣስ ብሕጊ የቕጽዕ እዩ ፣ ከምዚ እንተደኣ ተፈጺሙ ተሓለቕቲ ቆልዑ ኣብቲ ስድራ ቤት ጣልቃ ክእትዉ ይኽእሉ እዮም።
  • እቲ ቆልዓ ነቲ ናቱ ዝምልከት ጉዳይ ባዕሉ ምውሳን ኣብዘይክእለሉ እዋን ወለዲ ንኽውሱኑ መሰልን ግዴታን ኣለዎም። ኣብቲ ሕጊ ቆልዑ ሓደ ኣገዳሲ መትከል ኣሎ፣ እቲ ቆልዓ እናዓበየ ኣብ ዝኸደሉ እዋን ወለዲ ኸኣ ብእኡ መጠን እቲ ቆልዓ ዝብሎ ዓቢ ሚዛን ክህብዎ ኣለዎም። እቲ ቆልዓ እናዓበየን ኣናበሰለን ኣብ ዝኸደሉ እዋን ባዕልኻ ናይምውሳን መሰል’ውን እናዓበየ ይኸይድ። ሓደ ወዲ ሸውዓተ ዓመት ዝዀነ ነቲ ናቱ ዝምልከት ነገር ቅድሚ ወለዱ ምውሳኖም ርእይትኡ ክገልጽ መሰል ኣለዎ። እቲ ቆልዓ ዓሰርተው ክልተ ዓመት ምስ ገበረ ኸኣ ነቲ ርእይትኡ ዓቢ ሚዛን ክግበረሉ እቲ ሕጊ ይውስን እዩ።
  • 15 ዓመት ዝመልኦ ቆልዓ ብዛዕባ ትምህርቲ ዝምልከትን ናብ ሓንቲ ማሕበር ክኣቱን ክወጽእን ባዕሉ ክውስን መሰል ኣለዎ። እዚ ማለት ከኣ ንኣብነት ንሱ ይኹን ንሳ ኣብ ካልኣይ ደረጃ እንታይ ዓይነት ትምህርቲ ክመሃር ከምዝደሊ ባዕሉ ክውስንን ከመልክትን ኣለዎ። ወለዲን እቲ መንእሰይን ብዛዕባ’ዚ ይዘራረብሉ እዮም። እንተዀነ ግን ወለዲ መብዛሕትኡ ግዜ ምኽሪ ጥራይ እዮም ዝህቡ። እቲ መንእሰይ ከኣ ባዕሉ ይውስን ። እቲ መንእሰይ ናብ ፖለቲካዊ፣ ሃይማኖታዊ ወይ ካልእ ማሕበር ንኽጽንበር ባዕሉ ክውስን መሰል ኣለዎ።
  • ቆልዑ ነቲ ግዴታዊ መሰረታዊ ትምህርቲ ክመሃሩ ፡ ከምኡ’ውን እቶም መንእሰያት ከምቲ ክእለቶምን ድልየቶምን ንክመሃሩ ወለዲ ክከታተልዎም ኣለዎም።
  • ዋላኳ ወለዲ ነንበይኖም ዝቕመጡ እንተ ዀኑ እቲ ቆልዓ ምስ ክልቲኦም ወለዱ ርክብ ክገብር መሰል ኣለዎ ።
  • . ኣብ ኖርወይ ሰብ ከም ልዕሊ-ዕድመ ዝቑጸረሉ ዕድመ 18 ዓመት እዩ። እዚ ማለት ሕጋዊ ውዕላት ክትወዓዓልን ገንዘብካ ክትቋጻጸርን ዕድሜኻ ኣኺሉ ኣሎ ማለት እዩ።ካብዚ ንንዮ ወለዲ ተሰከምቲ ሓላፍነት አይኮኑን።

ተሓለቕቲ ቆልዑ ኣብ ኖርወይ(ባርነቫርነ)

ታሪኽ ተሓለቕቲ ቆልዑ ኣብ 19 ክፍለዘመን እዩ ጀሚሩ። መንግስታዊ ቤት ጽሕፈት ተሓለቕቲ ቆልዑ ዝመስረተት ቀዳመይቲ ሃገር ኣብ ዓለም ኖርወይ እያ፣ ዕላምኡ ኸኣ ንኣብ ተነቃፊ ኩነታት ሂወት ዝርከቡ ቆልዑ ተወሳኺ ሓገዝን ዕቃበን ዘድልዮም ምሕጋዝ እዩ።

ነፍስ ወከፍ ኮሙነ ናቱ ኣገልግሎት ተሓለቕቲ ቆልዑ ኣለዎ። ስራሕ ኣገልግሎት ተሓለቕቲ ቆልዑ ብሕጊ ተሓለቕቲ ቆልዑ እዩ ዝቕየድ። እዚ ሕጊ ንኩሉም ቆልዑን መንእሰያትን ኣብ ኖርወይ ዝቕመጡ እዩ ዝምልከት፣ ብዘየገድስ ድሕረባይታን ዜግነትን ቆልዓ።

ኣተኣላልያን ኣዓባብያን ቆልዑ ብቐዳምነት ሓላፍነት ወለዲ እዩ። ይኹን ደኣ እምበር ገሊኦም ወለዲ ንሓጺር ወይ ንነዊሕ ግዜ ሓገዝ ከድልዮም ይኽእል እዩ፣ ንኣብነት ብምኽንያት ኣሸጋሪ ኩነታት ሂወት። ኣብ ከምዚ ዓይነት ኩነታት ንቆልዑን ስድራቤትን ክሕግዙ ይኽ እሉ።

ንረብሓ ቆልዓ

ሓገዝ ተሓለቕቲ ቆልዑ ነቲ ቆልዓ ዘርብሕ እዩ። እዚ ምስ ውዕል ቆልዑ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ተዛማዲ እዩ፣ ከምኡውን ክፋል ናይ ሕጊ ኖርወይ እዩ። ውዕል ቆልዑ ከምዝገልጾ ቆልዑ ርእሶም ዝኸኣሉ ውልቀሰባት ኮይኖም ናቶም ፍሉይ ጠለባት ዘለዎምን ንሂወት፣ምዕባለ፣ ምክልኻልን ተሳታፍነትን መሰረታዊ መሰላት ኣለዎም።ብመሰረት ሕጡበ-ጽሑፍ 12 ኣብ ውዕል ቆልዑ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከኣ፣ ተሓለቕቲ ቆልዑ ንርእይቶታት ቆልዓ ክሰምዑ ኣለዎም፣ ከምኡውን ነዚ ርእይቶታት ምስ ዕደመን ብስለትን ቆልዓ ተዛማዲ ብዝኾነ መገዲ ሚዛን ክህብዎ ኣለዎም። ስለዚ ሓንቲ ስድራቤት ምስ ተሓለቕቲ ቆልዑ ክትራኸብ ከላ፣ ተሓለቕቲ ቆልዑ ግድን እዮም ምስ ወለድን ቆልዑን ክዛረቡ ዝደልዩ።

ቀንዲ ኣገደስቲ ዕማማት ተሓለቕቲ ቆልዑ

  • ሓገዝን ደገፍን ምብርካት:

    ሓደ ቆልዓ ብምኽንያት ከቢድ ኩነታት ሂወት ወይ ብካልእ ምኽንያታት ሓገዝ ከድልዮ ከሎ እዮም ኣገልግሎት ተሓለቕቲ ቆልዑ፣ ንቆልዑን ስድራቤትን ዝሕግዙ። ተሓለቕቲ ቆልዑ ምስ ወለዲ ክተሓባበሩ እዮም ዝደልዩ፣ ምእንታን ቆልዑ ኣብ ገዝኦም ጽቡቕ ክህልዉ። ገለ ካብቲ ዝወሃብ ሓገዛት ብመልክዕ ምኽርታትን መምርሒታትን፣ ወይ ድማ ኣብ ንጥፈታት ትርፊ ግዜ ንኽሳተፉ፣ ኣጸደ ህጻናት ወይ አስአፉ ክኸዱ ምሕጋዝ ክኸውን ይኽእል። ኣብ መብዛሕትኡ ጉዳያት ተሓለቕቲ ቆልዑ ስድራቤታት ኣብ ገዝአን እዩ ደገፍን ሓገዝን ዝወሃበን። ሓንሳብ ሓንሳብ እቲ ኣብ ገዛ ዝወሃብ ሓገዝ እኹል ኣብ ዘይኮነሉ ኣጋጣሚታት ከኣ፣ ተሓለቕቲ ቆልዑ ምስ ወለዲ ብምስምማዕ ንቆልዑ ካብ ገዝኣም ንሓጼር ወይ ነዊሕ ግዜ ከውጽኡዎም ይኽእሉ።

  • ሓላፍነት ምክልኻል ቆልዑ:

    መብዛሕትኡ ግዜ እቲ ዝበለጸ ቆልዓ ኣብ ገዝኡ ክዓቢ ኸሎ እዩ፣ ይኹን ደኣ እምበር ምስ ወለዲ ዝግበር ምትሕብባርን ዝወሃብ ደገፍን(ሓጋዚ ስጉምትታት) ነቲ ቆልዓ ዘድልዮ ንኸማለኣሉ ኣኻሊ እንተዘይኮይኑ፣ ኣገልግሎት ተሓለቕቲ ቆልዑ ነቲ ቆልዓ ክከላኸሉሉ ሓላፍነቶም እዩ። ከም ግቡእ ኣገልግሎት ተሓለቕቲ ቆልዑ መጀመርታ ሓጋዚ ስጉምትታት ምስ ፈተኑ፣ ድሕሪኡ እዮም ናይ ምእላይ ሓላፍነት ናብ ካልኦት ክሰጋገር ክግምግሙ ዝኽእሉ። ኣገልግሎት ተሓለቕቲ ቆልዑ ናይ ምእላይ ሓላፍነት ዝርከብዎ ግድን ብጣዕሚ ከቢድ ዝኾነ ምኽንያታት ምስ ዝህሉ ጥራሕ እዩ። ንኣብነት ሓደ ቆልዓ ኣብ ዝግበረሉ ኣተኣላልያ ከቢድ ጎደሎታት ምስ ዝህሉ- እዚ ማለት ወለዲ ነቲ ቆልዓ ኣካላዊ ወይ ስነ-ኣእምራዊ ማህሰይቲ እንተኣውሪዶምሉ ወይ ካብ ምሒር ሸለልትነት ንስነ-ኣእምራዊ ጥዕናኡን ምዕባለኡን ኣብ ሓደጋ እንተ ኣውዲቖሞ። ወለዲ ኣብቲ ቆልዓ ገኒጽ ዝጥቀሙ እንተኾይኖም፣ ንኣብነት ዝሃርሙዎ እንተኾይኖም፣ እዚ ከም ጉድለት ኣተኣላልያ ክቑጸር ይኽእል። ሓደ ቆልዓ ብዘይ ፍቓድ ወለዱ ካብ ገዝኡ ወጻኢ ኣብ ካልእ ክሰፍር እንተኾይኑ፣ ኣብ ዞባዊ ኮሚቴ ጉዳያት ተሓለቕቲ ቆልዑን ማሕበራዊ ጉዳያትን ክውሰን ኣሎዎ፣ እዚ ምስ ቤት ፍርዲ ተመሳሳሊ ዝኾነ ትካል እዩ። ኣብ ከምዚ ዓይነት ጉዳያት ከኣ ወለዲ ነጻ ሕጋዊ ሓገዝ ክወሃቦም መሰሎም እዩ( ጠበቓ)።

መስርሕ ጉዳይ ተሓለቕቲ ቆልዑ

ብዙሓት ጉዳያት ተሓለቕቲ ቆልዑ ወለዲ ወይ እቲ ቆልዓ ባዕሉ ሓገዝ ንኽረኽቡ ንተሓለቕቲ ቆልዑ ክውከሱዎም ከለዉ እዩ ዝጅምር። ኣገልግሎት ተሓለቕቲ ቆልዑ ካብ መደበራት ጥዕና፣ ሆስፒታላት፣ቤት ትምህርታት፣ ኣጸደህጻናት፣ ጎረባብትን ካልኦትን ንሓደ ቆልዓ ዝሻቐሉሉ ውን መልእኽትታት ይመጾም እዩ። ኩሎም ኣብ መንግስታዊ ቤት ጽሕፈታት ዝሰርሑ፣ ንኣብነት ቤት ትምህርታት፣ ኣጸደህጻናት መደበር ጥዕናን፣ ንሓደ ቆልዓ ከቢድ ሻቕሎት እንተ ኣሕዲሮምሉ ንተሓለቕቲ ቆልዑ ተወኪሶም ክሕብሩ ሕጋዊ ግዴታ ኣለዎም። ተሓለቕቲ ቆልዑ ኩሉ ዝቕበልዎ መልእኽትታት ይመምይዎ እዮም። ተሓለቕቲ ቆልዑ ብቑዕ ምኽንያት ኣሎ ዝብሉ እንተኾይኖም፣ ሽዑ ንቆልዑን ወለድን ይውከሱዎም ምእንታን እቲ ቆልዓ ከመይ ከምዘሎ ዝያዳ ሓበሬታ ክረኽቡ ። ተሓለቕቲ ቆልዑ ነቲ ቆልዓ በይኖም ክዛረቡሉ ዝደልዩሉ ግዝያት ክህሉ ይኽእል እዩ። ወለድን ቆልዑን ኣተርጓሚ ክጥቀሙ መሰሎም እዩ ዘድልዮም እንተኾይኑ። ተሓለቕቲ ቆልዑ ውን ነታ ስድራቤትን ነቲ ቆልዓን ዝፈልጡዎም ካልኦት ኣካላት ውን ብዙሕ ግዜ ይውከሱዎም እዮም፣ ንኣብነት ኣጸደህጻናትን ቤት ትምህርትን ። ኣገልግሎት ተሓለቕቲ ቆልዑ ዘሻቕል ምኽንያት የለን ኢሎም እንተደኣ ገምጊሞም ሽዑ እቲ ጉዳይ ይውንዘፍ። ብዝተረፈ ውን ነቲ ቆልዓን ስድራቤትን ንምሕጋዝ ሓጋዚ ስጉምትታት ከም እማመ የቕርቡ።

ቆልዑን ዓበይትን ንተሓለቕቲ ቆልዑ ብኸመይ ክውከሱዎም ይኽእሉ፧

ቆልዑን ዓበይትን ንተሓለቕቲ ቆልዑ ከመይ ጌሮም ክውከሱዎም ይኽእሉ፧ ኩለን ኮሙነታት ቀትሪ ክፉት ዝኾነ ኣገልግሎት ተሓለቕቲ ቆልዑ ኣለወን። ቆልዑን ዓበይትን ከኣ ንዕኦም ክውከሱዎም ይኽእሉ። ምሸት/ለይቲ ከምኡውን ቀዳመ ሰንበት ቆልዑ ወይ ካልኦት ንቆልዑ ዝሻቐሉ ናብ መስመር ህጹጽ ተለፎን ንቆልዑን መንእሰያትን 116111 ክድውሉ ይኽእሉ።

ጭብጢ

ሓገዝ ቆልዓ

ወርሓዊ ቀለብ ቆልዓ ቁጠባዊ ደገፍ ኮይኑ ንኩሎም ትሕቲ 18 ዓመት ዝዕድሚኦም ቆልዑ ኣብ ኖርወይ ዝቕመጡ ይወሃብ። ቆልዑ ዘኸትልዎ ወጻኢታት ንምሽፋን እጃሙ የበርክት። ኣብዚ ተወሳኺ ሓበሬታ ትረክብ፣ ደገፍ ቆልዑ ብኮሮና ብዝሑ ክንደይ ከምዝኾነ ውን ኣብኡ ኣሎ፣ www.nav.no/156/barnetrygd

ሓገዝ ስድራቤት

ኩንታንትስቶተ ኣብ መንጎ ሓደን ክልተ ዓመትን ዝርከቡ ቆልዑ ኣብ ኣጸደ ህጻናት ዘይከዱ ዝወሃብ ቁጠባዊ ደገፍ እዩ። ኩንታንትስቶተ ንኣብ መንጎ 13ን 23ን ኣዋርሕ ዝርከቡ ቆልዑ ወርሓዊ ይኽፈል። ብኸፊል ኣብ ኣጸደ ህጻናት ዝኸዱ ቆልዑ ከኣ እቲ ዝኽፈሎም ኩንታንትስቶተ ይቕነስ። ኣብዚ ተወሳኺ ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል ብዛዕባ ኩንታንትስቶተ፣ ከምኡውን ብኮሮና ብዝሑ ክንደይ ከምዝኾነ። Nav kontantstøtte/a>