Carruurta iyo Qoyska

Sinaanta

Likestilling
Sida ay qoysaska kala duwan u doortaan agaasinka hawlahooda iyaga ayay jirtaa. Haddana waxa inu soo dhaca ka fikirka sinnaanta iyo isku-qiimaha ee sharciga iyo xuquuqaha. Dhammaan dadka deggan Norway waa in ay raacaan sharciyadaas. Waxa ay ku saabsan tahay tusaale ahaan sinaanta (iyo takooridda), sharciga guurka iyo sharciga dhaxalka.

Waxa ugu muhiimsan oo bulshada Norway qiimayso waa sinaanta iyo cadaaladda. Taa micnaheedu waxay tahay in dadku simay yahay iskuna qiimo yahay iyadoo loo fiirinayn, lab iyo dhedig, da`, curyaan, dhaqankooda, wadanka ay ka soo jeedaan iyo cidda ay isqabaan/guursadaan (nin iyo nin ama naag iyo naag) bulshadu waxay isku dayeysaa in qof walba uu helo fursadda, iyadoo ay ku xiran tahay awoodiisa. Tusaale ahaan iskuulku wuxuu isku dayaa inuu ardayda siiyo fursado waxbarasho oo kale gedisan taa oo ku xiran hadba awooda uu arday u leeyahay waxbarashada ama heerka cuuryaanimadiisu gaarsiisan tahay iyo fursadda haajiriinta ay helaan si ay u bartaan luqadda Nowijiga, iyo qaynuunka ah shaqadii isku mid ah waa iney isku mushaar ahaataa.

Tobankii sano ee ugu dembeeyey waxyaale badan ayaa iska bedalay xagga sinaanta ragga iyo dumarka. Waxaad arkeysaa isbedal ku yimid aragtida ragga iyo dumarka marka loo fiiriya sinaanta haddii ay noqon laheyd bulshada ama qoyska dhaexdiisa.

Likestilling i arbeidslivet Likestilling i hjemmet

1970 kii waxaa soo kordhay dareenka xaquuqda dumarka ee bulshada dhexdeeda iyo fursadda waxbarasho iyo shaqo. Waxaa kordhay inay dumarku ka qaybqaataan shaqooyinka. Maanta dumarka shaqeeya waxay la egyihiin ragga. Laakiin waxaa wali jira shaqooyin dumarku ku badan yihiin iyo kuwo raggu ku badan yihiin, oo loo yaqaano shaqooyinkii dumarka iyo ragga. Dumar ayaa ka badan ragga xagga shaqooyinka barka ama qofku shaqeeyo (50 %).

Laakiin wali dumark waxay doortaa shaqooyinka dumarka lagu yaqaan. Dumarku waxay doortaan waxbarashada daryeelka iyo macalinimada. Ragguna waxay doortaan waxbarashada tiknikada iyo cilmiga sayniska. Inkastoo 47 % dumarku ay shaqeeyaan haddane haddane dadka madaxda ahi boqolkii 67 % waa rag.

Inta badan qoysaska maanta, gaar ahaan dhalinyarada, waa caadi in ay shaqada guriga iyo korinta caruurta qaybsadaan, inkastoo dumarku waqti ka badan waqtiga ragga ku bixiyaan ka shaqaynta guriga.

Wax sax ah

Sharciga sinaanta

Sharciga sinaanta – iyo sharciga takoorka waxa loo qoray si ay u keenaan sinaan, ina ay keenaan xuquuqda dumarka iyo in ay hakiyaan takoorka. Ujeeddada sharcigu waa in la siiyo dumarka iyo ragga fursado siman oo waxbarasho sare, shaqo iyo dhaqan iyo horumar aqooneed. Sharcigu wuxu saarayaa dawladda in ay si firfircoon uga shaqeeyaan sinaanta u dhaxaysa jinsiga dhammaan dhinacyada bulshada.

Sidoo kale sharcigu wuxuu qasbayaa ururada shaqaalaha iyo kuwa shaqo bixiyaasha inay ka shaqeeyaan sidii goobaha shaqadu u noqo lahaayeen kuwo loo wada siman yahay. Waa mabnuuc kala eexashada ragga iyo dumarka, laakiin eexashada dumarka si loo gaaro sinaan buuxdo rag iyo dumarka waa la ogol yahay.