Suuqa-shaqada

Xuquuqaha iyo waajibaayada suuqa-shaqada

Suuqa-shaqada ee Norwey waxa lagu maamulaa sharciyo iyo heshiisyo,tusaale ahaan sharciga bii’ada shaqada iyo dharciga fasaxa.

Siyaasiyiinta baarlamaanka ayaa sameeya sharciyada, halka shaqobixeyeyaasha iyo shaqaaluhu ay kala dhigtaan heshiisyo iyaga oo adeegsanayaa ururadooda shaqaalaha.

Sharciyadu waxay khuseeyaan dhammaan shaqobixeyeyaasha iyo shaqaalaha, halka heshiisyadu ka khuseeyaan kooxo cayiman oo farsamoyaqaano ah.

Tusaalayaal xuquuqaha sharcigu go’aamiyey:

  • Dhammaan shaqaalaha Norwey waxay xaq u leeyihiin kontoraag shaqo. Kontaraaga waa inay ku qoran yihiin heshiis mushahar iyo watiga shaqada.
  • Waqtiga caadiga ah ee todobaadkii la shaqeeyaa waa 37,5 saacadood.
  • Dhammaan shaqaaluhu waxa ay xaq u leeyihiin ugu yaraan 25 maalin shaqo oo fasax ah.
  • Shaqaalaha jooga Norwey waxa ay xaq u leeyihiin in ay shaqada ka maqnaadaan iyagoo lacagtooda oo dhan helaya muddo maalmo ah haddii ay iyagu ama carruurtoodu xannuunsadaan.
  • Shaqaalaha ilmo u dhasho wuxu xaq u leeyahay fasax mushahar leh.

Wax sax ah

Sharciga daryeelka shaqaalaha

Sharciga bay’adda shaqada (Arbeidsmiljøloven) waa sharci muhiim ah oo ku saabsan dhammaan shaqaalaha jooga Norwey. Dhammaan shaqobixiyayaasha iyo shaqaaluhu waa in ay raacaan sharcigan. Sharciga bay’adda shaqadu wuxu ka kooban yahay waxyaabaha ay ka midka yihiin:

  • shaqaaleysiinta iyo heshiiska-shaqada (kontrakt)
  • Saacadaha shaqada
  • ka maqnaanshaha shaqada
  • caafimaadka, bay’adda iyo amniga shaqada (HMS)
    • Shaqobixiyuhu wuxu leeyahay masuuliyadda koro ee bay’adda shaqada ee goobta shaqada, halka shaqeeyuhuna uu leeyahay masuuliyadda:
  • in uu abuuro bay’ad shaqo oo wanaagsan
  • ka qayb ahaado fulinta talaabooyinka loo dhigay si loo wanaajiyo bay’adda shaqada
  • ka qayb qaato agaasinka taxadar iyo shaqada bay’adda ee shirkadda

Xagga sharciga bay’adda shaqada,

Sharciga fasaxu wuxu leeyahay wax ku saabsan

inta uu le’egyahay fasaxa qofku leeyahay

  • marka fasaxa la qaadanayo
  • fasaxa waqtiga shaqo ka eryida
  • shaqo cusub iyo fasax
  • xannuunka iyo fasaxa
  • Sharciga fasaxu waa waxa loogu yeedho sharciga ugu yaraanta. Macnaheedu waa shaqaalaha qaar ka mid ah ayaa haysta heshiis ka fiican inta sharcigu sheegayo, se cid intaa ka yari/xumi ma jirto.